Andrzej Sariusz-Skąpski, Sprawozdanie przewodniczącego II Walnego Zebrania Federacji Rodzin Katyńskich (6–7 grudnia 1997)

W dniach 6–7 grud­nia 1997 roku w Weso­łej koło War­sza­wy odby­ło się II Wal­ne Zebra­nie Fede­ra­cji Rodzin Katyń­skich. Uczest­ni­czy­li w nim dele­ga­ci wybra­ni w swo­ich macie­rzy­stych Rodzi­nach – w pro­por­cji jeden dele­gat na 100 człon­ków – oraz zapro­sze­ni goście.

Zebra­nie roz­po­czę­li­śmy modli­twą popro­wa­dzo­ną przez nasze­go Kape­la­na, ks. pra­ła­ta Zdzi­sła­wa Pesz­kow­skie­go. Jak­żeż było ono inne od tego poprzed­nie­go, nad­zwy­czaj­ne­go zebra­nia, zwo­ła­ne­go w stycz­niu 1996 roku, kie­dy to zamiast mery­to­rycz­nej dys­ku­sji odby­wa­ły się kłót­nie i wza­jem­ne per­so­nal­ne oskar­że­nia, a jedy­nym pozy­tyw­nym efek­tem było wybra­nie nowych władz FRK. I wła­śnie te wła­dze w cią­gu nie­ca­łych dwóch lat potra­fi­ły uspo­ko­ić i uzdro­wić atmos­fe­rę w Rodzi­nie. Nie zna­czy to, że obec­ne Zebra­nie było gład­kie i bez­pro­ble­mo­we – nie! – nie bra­ko­wa­ło w nim bowiem ostrych, kry­tycz­nych i pole­micz­nych wystą­pień. Ale odby­wa­ło się to wszyst­ko w dobrej, praw­dzi­wie rodzin­nej atmos­fe­rze, w poczu­ciu odpo­wie­dzial­no­ści za cele, jakie ma do speł­nie­nia Rodzi­na Katyń­ska. Poczu­cie odpo­wie­dzial­no­ści umoc­ni­ła w nas ran­ga Zebra­nia, któ­rą nada­li mu nasi Goście, obec­ni w pierw­szej, ofi­cjal­nej czę­ści.

Dla wszyst­kich bar­dzo miłym zasko­cze­niem był fakt, że zna­la­zła dla nas czas Pani Han­na Suchoc­ka – Mini­ster Spra­wie­dli­wo­ści. Obec­ni też byli: nad­ko­mi­sarz Marek Papa­ła – Komen­dant Głów­ny Poli­cji, Andrzej Prze­woź­nik – Sekre­tarz Gene­ral­ny Rady Ochro­ny Pamię­ci Wal­ki i Męczeń­stwa, a tak­że przed­sta­wi­cie­le Mini­strów: Obro­ny Naro­do­wej oraz Spraw Wewnętrz­nych i Admi­ni­stra­cji. Usły­sze­li­śmy od nich wie­le słów napa­wa­ją­cych nas nadzie­ją, ale też zda­li­śmy sobie jesz­cze raz spra­wę z trud­no­ści, zna­nych nam od lat, któ­re są przed nami. Ale naj­waż­niej­sze, że po dłu­giej prze­rwie rzą­dów post­ko­mu­ni­stycz­nych poczu­li­śmy zno­wu, że nie jeste­śmy sami w naszych dzia­ła­niach. Pani Mini­ster Han­na Suchoc­ka – wyraź­nie bar­dzo zmę­czo­na, przy­je­cha­ła do nas wprost z Okę­cia po przy­lo­cie z obrad w biu­rze Rady Euro­py w Bruk­se­li – powie­dzia­ła nam na wstę­pie, nie kry­jąc wzru­sze­nia, że nie mogła do nas nie przyjść oso­bi­ście. Wycho­wa­ła się w rodzi­nie – mówi­ła dla któ­rej zbrod­nia katyń­ska była zawsze sym­bo­lem praw­dy histo­rycz­nej. Zapew­ni­ła o swo­im oso­bi­stym zaan­ga­żo­wa­niu w dwie, jak­że waż­ne nasze spra­wy. Pierw­sza: jako Mini­ster Spra­wie­dli­wo­ści i Pro­ku­ra­tor Gene­ral­ny zaj­mie się śledz­twem w spra­wie zbrod­ni katyń­skiej – śledz­twem, przy­po­mnij­my, pro­wa­dzo­nym śla­ma­zar­nie od paru lat, a w ostat­nich dwóch prak­tycz­nie zanie­cha­nym. Dru­ga: jako czło­nek Rzą­du RP zro­bi wszyst­ko, co moż­li­we, aby dopro­wa­dzić do zakoń­cze­nia budo­wy cmen­ta­rzy w Katy­niu, Mied­no­je i Char­ko­wie. Moc­no akcen­to­wa­ła, że sze­ro­ko poję­ta spra­wa katyń­ska jest na rów­ni spra­wą Rzą­du RP, co naszej Rodzi­ny. Ale w wystą­pie­niu Pani Mini­ster było też zawar­te memen­to: jeże­li tych spraw nie zała­twi­my w cią­gu naj­bliż­szych czte­rech lat, pod­czas obec­nej kaden­cji Par­la­men­tu, „to może się oka­zać, że już nigdy ich nie zała­twi­my! Nowe wła­dze my wszy­scy musi­my o tym pamię­tać!”

Nad­ko­mi­sarz Marek Papa­ła – Komen­dant Głów­ny Poli­cji – zade­kla­ro­wał dalej idą­cą pomoc i współ­pra­cę przy budo­wie cmen­ta­rzy, głów­nie w Mied­no­je. To zro­zu­mia­łe. Ale naj­więk­sze wra­że­nie na zebra­nych wywar­ła wypo­wiedź Komen­dan­ta, że wpro­wa­dza on do pro­gra­mu szko­le­nia poli­cji wie­dzę o zbrod­ni katyń­skiej, aby w ten spo­sób, z jed­nej stro­ny, roz­bu­dzić świa­do­mość histo­rycz­ną w poli­cjan­tach, a z dru­giej odbu­do­wać zaufa­nie spo­łe­czeń­stwa dla for­ma­cji liczą­cej już sobie 80 lat.

Andrzej Prze­woź­nik – Sekre­tarz Gene­ral­ny ROPWiM – szcze­gó­ło­wo przed­sta­wił stan zaawan­so­wa­nia przed­się­wzię­cia i usta­leń doty­czą­cych budo­wy cmen­ta­rzy. Wszy­scy zda­je­my sobie spra­wę, ile trud­no­ści napo­tkał w cięż­kich roz­mo­wach z wła­dza­mi Rosji i Ukra­iny (na nasze obra­dy przy­je­chał naza­jutrz w kolej­nej run­dzie roz­mów w Char­ko­wie) przy bra­ku w ostat­nich latach aktyw­ne­go wspar­cia ze stro­ny post­ko­mu­ni­stycz­ne­go Rzą­du RP. Mimo to umo­wa budo­wy cmen­ta­rzy jest bar­dzo zaawan­so­wa­na. Jeże­li nie wystą­pią jakieś nowe, nie­prze­wi­dzia­ne prze­szko­dy, to w 1998 roku zosta­nie wmu­ro­wa­ny kamień węgiel­ny w Char­ko­wie, roz­pocz­nie się – są na to zabez­pie­czo­ne środ­ki finan­so­we w budże­cie – budo­wa cmen­ta­rzy w Katy­niu, Mied­no­je i Char­ko­wie, a zakoń­cze­nie tych prac powin­no nastą­pić w cią­gu dal­szych 2–3 lat.

Przed­sta­wi­ciel Mini­stra Obro­ny Naro­do­wej poin­for­mo­wał o pla­nach reor­ga­ni­za­cji Muzeum Woj­ska Pol­skie­go, w ramach któ­re­go dzia­ła Muzeum Katyń­skie. Dzię­ki temu Muzeum Katyń­skie uzy­ska wła­ści­wą mu ran­gę, a cen­ne przed­mio­ty i doku­men­ty będą prze­cho­wy­wa­ne i eks­po­no­wa­ne w warun­kach zgod­nych z wymo­ga­mi sztu­ki muze­al­ni­czej.

Tak moc­no pod­bu­do­wa­ni wystą­pie­nia­mi przed­sta­wi­cie­li Rzą­du RP i ran­gą, jaką ich obec­ność nada­ła naszym obra­dom, przy­stą­pi­li­śmy po połu­dniu 6 grud­nia do robo­czej czę­ści II Wal­ne­go Zebra­nia FRK.

Szyb­ko upo­ra­li­śmy się ze spra­wa­mi pro­ce­du­ral­ny­mi, przy­ję­ciem porząd­ku i regu­la­mi­nu obrad, wybo­rem Prze­wod­ni­czą­cych Zebra­nia (Andrzej Skąp­ski – Kra­ków i Mar­cin Zawadz­ki – War­sza­wa) oraz człon­ków poszcze­gól­nych Komi­sji. Wysłu­cha­li­śmy spra­woz­dań ustę­pu­ją­cych władz, któ­re zło­ży­li: Janusz Lan­ge Prze­wod­ni­czą­cy Rady FRK, Wło­dzi­mierz Dusie­wicz – Pre­zes Zarzą­du FRK i Wie­sła­wa Styś – Prze­wod­ni­czą­ca Komi­sji Rewi­zyj­nej. Spra­woz­da­nia rela­cjo­nu­ją­ce pra­cę Rady i Zarzą­du za okres sty­czeń 1996-gru­dzień 1997 (tyl­ko spra­woz­da­nie Komi­sji Rewi­zyj­nej obej­mo­wa­ło okres od I Wal­ne­go Zebra­nia tj. za lata 1993–97) wywo­ła­ły dwie reflek­sje. Pierw­sza, że współ­pra­ca Rady i Zarzą­du prze­bie­ga­ła naresz­cie nor­mal­nie, w prze­ci­wień­stwie do lat 1993–95 r., a dru­ga – że naj­waż­niej­szy­mi wyda­rze­nia­mi ubie­głej kaden­cji były: piel­grzym­ka Rodzin do Ojca Świę­te­go (kwie­cień 1996) oraz nasz udział w uro­czy­stej koro­na­cji obra­zu Mat­ki Boskiej Koziel­skiej przez Papie­ża na kra­kow­skich Bło­niach (czer­wiec 1997).

Komi­sja Man­da­to­wo-Wybor­cza, pod prze­wod­nic­twem Janu­sza Kło­po­tow­skie­go, stwier­dzi­ła na pod­sta­wie listy obec­no­ści waż­ność obrad.

Po dys­ku­sji nad spra­woz­da­nia­mi, w któ­rej wie­le wystą­pień sta­no­wi­ło wstęp do dys­ku­sji pro­gra­mo­wej, Wal­ne Zebra­nie pod­ję­ło dwie uchwa­ły:

– Uchwa­ła nr 1 – oce­nia­ją­ca pozy­tyw­nie dzia­łal­ność FRK za okres 1996–97.
– Uchwa­ła nr 2 – udzie­la­ją­ca abso­lu­to­rium ustę­pu­ją­cym wła­dzom FRK.

Po prze­rwie Komi­sja Man­da­to­wo-Wybor­cza zebra­ła kan­dy­da­tu­ry do nowych władz FRK na kaden­cję 1997–2001. Ogó­łem zgło­szo­no: do Rady 26 osób, do Zarzą­du 13 osób i do Komi­sji Rewi­zyj­nej 7 osób.

Po zamknię­ciu list kan­dy­da­tów, póź­nym wie­czo­rem roz­po­czę­ła się zasad­ni­cza dys­ku­sja, któ­rej celem było nakre­śle­nie pro­gra­mu dzia­ła­nia dla nowych władz. Każ­dy z dys­ku­tan­tów koń­czył swój glos kon­kret­nym, pisem­nym wnio­skiem. O ska­li i roz­mia­rze dys­ku­sji, momen­ta­mi bar­dzo burz­li­wej, może świad­czyć fakt, że Kole­żan­ki z Komi­sji Wnio­sko­wej (Danu­ta Wołą­gie­wicz – Szcze­cin, Zofia Żak – Poznań, Iza­bel­la Sariusz-Skąp­ska – Kra­ków) pra­co­wa­ły nad upo­rząd­ko­wa­niem wnio­sków, spo­rzą­dze­niem pro­to­ko­łu i pro­jek­tem uchwa­ły pro­gra­mo­wej od godzi­ny 10 wie­czór do 3 nad ranem.

Dru­gi dzień obrad, w nie­dzie­lę 7 grud­nia, roz­po­czę­li­śmy od udzia­łu w Mszy Świę­tej, odpra­wio­nej przez nasze­go Kape­la­na, ks. pra­ła­ta Zdzi­sła­wa Pesz­kow­skie­go. Komi­sja Skru­ta­cyj­na pod spraw­nym kie­row­nic­twem Jerze­go Szle­tyń­skie­go z Łodzi prze­pro­wa­dzi­ła wybo­ry, przyj­mu­jąc glo­sy od 74 dele­ga­tów obec­nych na Zebra­niu.

Komi­sja Wnio­sko­wa – nie­co nie­wy­spa­na – przed­sta­wi­ła swój pro­to­kół, wnio­sku­jąc pod­ję­cie uchwał. Po dys­ku­sji Wal­ne Zebra­nie pod­ję­ło dwie uchwa­ły:

– Uchwa­ła nr 3 – w spra­wie pod­nie­sie­nia skła­dek Rodzin na rzecz FRK.
– Uchwa­ła nr 4 – pro­gra­mo­wa, wyty­cza­ją­ca kie­run­ki dzia­ła­nia dla władz FRK w kaden­cji 1997–2001.

Cze­ka­jąc na obli­cze­nie gło­sów przez Komi­sję Skru­ta­cyj­ną, przy­stą­pi­li­śmy do ostat­nie­go punk­tu porząd­ku obrad – spra­woz­da­nia Komi­sji Sta­tu­to­wej, któ­re przed­sta­wi­ła Ewa Gru­ner-Żar­noch (Szcze­cin). Przy­po­mnij­my – Komi­sja ta zosta­ła powo­ła­na na poprzed­nim, Nad­zwy­czaj­nym Wal­nym Zebra­niu. Jej celem było zebra­nie wnio­sków poszcze­gól­nych Rodzin i zapro­po­no­wa­nie takich zmian w sta­tu­cie FRK, któ­re zapo­bie­gły­by w przy­szło­ści powsta­wa­niu kon­flik­tów w łonie władz Fede­ra­cji. W świe­tle doświad­czeń ostat­nich dwóch lat pro­ble­my te ule­gły czę­ścio­wej dez­ak­tu­ali­za­cji. Prze­dys­ku­to­wa­li­śmy jed­nak poszcze­gól­ne punk­ty pro­po­zy­cji zmian Sta­tu­tu zgło­szo­ne przez Komi­sję. Temat oka­zał się bar­dzo obszer­ny, a jed­no­cze­śnie dało znać o sobie zmę­cze­nie dele­ga­tów. Zgo­dzi­li­śmy się na nastę­pu­ją­ce roz­wią­za­nie: – prze­dłu­ża­my do koń­ca lute­go 1998 okres skła­da­nia ewen­tu­al­nych dodat­ko­wych uwag do przed­sta­wio­nych przez Komi­sję pro­po­zy­cji zmian Sta­tu­tu;

– Kole­żan­ka Ewa Gru­ner-Żar­noch zobo­wią­za­ła się na tej pod­sta­wie opra­co­wać jed­no­li­ty tekst popra­wio­ne­go Sta­tu­tu;

– nowa Rada zosta­je zobo­wią­za­na do zwo­ła­nia na prze­strze­ni 1998 roku zebra­nia dele­ga­tów, poświę­co­ne­go tyl­ko spra­wie zatwier­dze­nia tek­stu nowe­go Sta­tu­tu, tak, aby po jego sądo­wej reje­stra­cji wszedł prak­tycz­nie w życie w następ­nej kaden­cji.

Komi­sja Skru­ta­cyj­na ogło­si­ła wyni­ki wybo­rów. W cza­sie prze­rwy w obra­dach ukon­sty­tu­wa­ły się nowe wła­dze FRK: Prze­wod­ni­czą­cym Rady został Janusz Lan­ge, Pre­ze­sem Zarzą­du Wło­dzi­mierz Dusie­wicz (War­sza­wa), a Prze­wod­ni­czą­cą Komi­sji Rewi­zyj­nej Jadwi­ga Sie­masz­kie­wicz – peł­ny skład nowych władz poda­je­my obok.

Obra­dy zakoń­czy­ła wspól­na modli­twa, popro­wa­dzo­na przez nasze­go Kape­la­na, ks. pra­ła­ta Zdzi­sła­wa Pesz­kow­skie­go. Przy obra­zie Mat­ki Boskiej Katyń­skiej modli­li­śmy się, aby speł­ni­ły się cele naszej Rodzi­ny, aby pamięć o naszych Bli­skich była god­nie uczczo­na, aby­śmy mogli tak samo wspól­nie pomo­dlić się nad Ich gro­ba­mi na cmen­ta­rzach w Katy­niu, Mied­no­je i Char­ko­wie.

Prze­wod­ni­czą­cy II Wal­ne­go Zebra­nia FRK

Andrzej Skąp­ski

Zarząd FRK

Pre­zes Wło­dzi­mierz Dusie­wicz (War­sza­wa)
I z‑ca pre­ze­sa Zbi­gniew Sie­kań­ski (Kra­ków)
II z‑ca pre­ze­sa Juliusz Wier­nic­ki (Piotr­ków Try­bu­nal­ski)
Skarb­nik Hali­na Dra­chal (War­sza­wa)
Sekre­tarz Emi­lia Mać­ko­wiak (Gdańsk)
człon­ko­wie Ryszard Rudziń­ski (Kra­ków)
Danu­ta Rum­feld (Byd­goszcz)
z‑cy człon­ków Cecy­lia Borzęc­ka (War­sza­wa)
Kry­sty­na Bry­dow­ska (War­sza­wa)
Ludwik Wolań­ski (War­sza­wa)

Rada FRK:

prze­wod­ni­czą­cy Janusz Lan­ge
I zastęp­ca Mar­cin Zawadz­ki (War­sza­wa)
II zastęp­ca – Andrzej Skąp­ski (Kra­ków)
III zastęp­ca Kry­sty­na Borow­ska-Syposz (Wro­cław)
Sekre­tarz Iza­bel­la Sariusz-Skąp­ska (Kra­ków)
człon­ko­wie Rady Boże­na Bator-Sawic­ka (Gdańsk)
Ani­ta Bock (Kato­wi­ce)
Urszu­la Bryś (Kato­wi­ce)
Zofia Frąc­kie­wicz (Wro­cław)
Edward Gru­dziń­ski (Konin)
Ewa Gru­ner-Żar­noch (Szcze­cin)
Maria Kor­czak (Kato­wi­ce)
Marek Kry­sty­niak (Wro­cław)
Roman Łopad­czak (Biel­sko-Bia­ła)
Zofia Pesz­ko (Kra­ków)
Jan Pie­trzak (Sie­radz)
Ewa Rosłan (Bia­ły­stok)
Sła­wo­mir Rusz­kie­wicz (Olsz­tyn)
Zofia Rut­kow­ska (Prze­myśl)
Andrzej Spa­ni­ly (Gdy­nia)
Bog­dan Taczak (Toruń)

Pier­wo­druk: „Rodo­wód” 1998, nr 1