Wspomnienia

Prze­mia­ny po roku 1989 i schy­łek Związ­ku Radziec­kie­go obu­dzi­ły nadzie­ję na ujaw­nie­nie praw­dy o Katy­niu i o losach jeń­ców obo­zów w Sta­ro­biel­sku i Ostasz­ko­wie oraz z wię­zień zachod­niej Ukra­iny i Bia­ło­ru­si. Odby­wa­ły się pierw­sze wyjaz­dy do lasu katyń­skie­go, potem tak­że do Char­ko­wa, Mied­no­je, a w koń­cu do Kijo­wa-Bykow­ni.

Rodzi­ny Katyń­skie były świad­ka­mi i współ­twór­ca­mi każ­de­go eta­pu budo­wy nekro­po­lii. Wspo­mnie­nia są świa­dec­twem naszej obec­no­ści i nasze­go udzia­łu. Są to rela­cje pisa­ne na bie­żą­co, cza­sem ogła­sza­ne w niszo­wych mediach – na przy­kład od 1996 roku publi­ko­wał je Andrzej Spa­ni­ly (pre­zes Rodzi­ny Katyń­skiej w Gdy­ni) w biu­le­ty­nie „Rodo­wód”, od 2005 „Rodo­wód II” pod redak­cją Ewy Gru­ner-Żar­noch (pre­zes RK w Szcze­ci­nie), a od 2012  „Rodo­wód Rodzin Katyń­skich. Biu­le­tyn Fede­ra­cji Rodzin Katyń­skich”, reda­go­wa­ny przez Iza­bel­lę Sariusz-Skąp­ską. Są tak­że tek­sty napi­sa­ne spe­cjal­nie do pro­jek­tu NEKROPOLIE.

Poza szcze­gó­ła­mi kon­kret­nych uro­czy­sto­ści, auto­rzy doku­men­tu­ją zmia­ny, jakie zacho­dzi­ły przez ponad 30 lat. To świa­dec­twa wzru­szeń pod­czas pierw­szych wyjaz­dów, ale tak­że pogłę­bio­na reflek­sja nad histo­rią i pamię­cią, zapo­mnie­niem i zagro­że­nia­mi ze stro­ny doraź­nej poli­ty­ki i wro­giej pro­pa­gan­dy.

- 1989 -

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Kie­dy jako mło­da dziew­czy­na wie­dzia­łam już, że mój Ojciec nie wró­ci i że nigdy nie będę mogła sta­nąć nad Jego gro­bem, bo nie było wte­dy takiej moż­li­wo­ści, mogłam sobie tyl­ko wyobra­zić,…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Jadwiga Fęglarska, 10 lat temu

Sło­wo Katyń wycho­dzi z pod­zie­mia Jesie­nią 1988 roku nie­spo­dzie­wa­nie wypo­wie­dzia­no w radiu sło­wo KATYŃ. Krót­ki komu­ni­kat infor­mo­wał, że 2 wrze­śnia, w związ­ku z rocz­ni­cą wybu­chu woj­ny, na miej­scu, gdzie zgi­nę­li pol­scy ofi­ce­ro­wie, został…

- 1990 -

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Danuta Sul Ojciec, którego nie znałam (1990)

W piel­grzym­ce na cmen­tarz wojen­ny uczest­ni­czy­łam tyl­ko raz. Pamię­tam, że pobyt tam prze­ży­łam bar­dzo emo­cjo­nal­nie. Wra­cam do nie­go we wspo­mnie­niach, ale bar­dzo trud­no jest mi wspo­mi­nać… bo ja mam wyłącz­nie obra­zy Ojca prze­ka­za­ne przez moją Mamę. …

- 1991 -

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Kwie­cień – to mie­siąc zadu­my – wspo­mnień o tych, co ode­szli na zawsze. Szcze­gól­nie bli­ski w kalen­da­rzu okres dla tych wszyst­kich, co utra­ci­li swo­ich naj­bliż­szych. Repre­sje – śmierć lub depor­ta­cje – dotknę­ły set­ki tysię­cy ludzi głów­nie z tere­nów…

- 1992 -

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Romuald Sikora, Żyła tylko nadzieja (1991, 1992)

Nie­sio­ny nadzie­ją i pra­gnie­niem szu­ka­łem swe­go Ojca – Sta­ni­sła­wa Siko­ry, funk­cjo­na­riu­sza Poli­cji Pol­skiej w przed­wo­jen­nej Pol­sce. Utra­ci­łem Go we wrze­śniu 1939 roku, kie­dy mia­łem 6 lat (dzi­siaj mam ponad 90). I choć pamięć powo­li się zacie­ra, nigdy…

- 1995 -

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Bronisław Mazurski, W czerwcu 1995 roku byłem w Miednoje…

5 czerw­ca 1995. Jadę do Mied­no­je. Już wiem, już jestem pra­wie pew­ny, że na wła­sne oczy zoba­czę miej­sce, gdzie leży nasz Tata, zamor­do­wa­ny w kwiet­niu 1940 roku przez opraw­ców z NKWD. Dziś otrzy­ma­łem list z Kato­wic ze Sto­wa­rzy­sze­nia „Rodzi­na…

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Stanisława Wiatr-Partyka, Byłam tam…

Po powro­cie z Mied­no­je i Twe­ru nie opo­wia­da­łam niko­mu nic – ani bliż­szym, ani dal­szym zain­te­re­so­wa­nym, ani na zebra­niu katyń­skim, ani w audy­cji „Tobie, Pol­sko”, choć co tydzień mówi­łam tam o róż­nych spra­wach tar­now­skich orga­ni­za­cji…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Maria Kaszuba, W Katyniu

Po raz pierw­szy jadę zoba­czyć grób moje­go Ojca, po 55 latach. W sobo­tę 3 czerw­ca 1995 roku rano przy­jeż­dżam na Dwo­rzec Gdań­ski w War­sza­wie, skąd wyru­szą dwa pocią­gi do Smo­leń­ska. Po spraw­dze­niu doku­men­tów, zosta­ję odpro­wa­dzo­na przez pol­skie­go…

- 1997 -

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Anna Lechowicz, Mój drugi wyjazd do Katynia (14 kwietnia 1997)

Jesie­nią ubie­głe­go roku [1996], z oka­zji wrę­cze­nia pośmiert­nych odzna­czeń – krzy­ży za udział w woj­nie 1939, Woje­wo­da Czę­sto­chow­ski Ceza­ry Marek Graj obie­cał wyjazd do Katy­nia. W kwiet­niu – mie­sią­cu pamię­ci, tym naj­tra­gicz­niej­szym w roku, kie­dy…

Jadwiga Siemaszkiewicz, Ogólnokrajowa pielgrzymka Rodzin Katyńskich do Kuropat, Katynia, Tweru, Miednoje, Ostaszkowa i Wilna (czerwiec 1997)

Janina Grefka, Relacja z odbytej wycieczki do Katynia, Miednoje i Ostaszkowa

Po powro­cie z Sybe­rii w 1946 roku powie­dzia­łam, że nigdy, za żad­ną cenę nie poja­dę do Związ­ku Radziec­kie­go. Byłam wów­czas nasy­co­na wido­ka­mi pięk­nych kra­jo­bra­zów oraz byłam napeł­nio­na gro­zą prze­ży­tych tam 6 lat. Chęć pozna­nia miejsc kaź­ni naszych…

- 1998 -

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Andrzej Sariusz-Skąpski, Refleksja (Katyń, Kijów)

Każ­dy wyjazd tam, „na nie­ludz­ką zie­mię”, wywo­łu­je reflek­sje, za każ­dym razem inne. Byłem tam pięć razy. Inny może był ten pierw­szy raz w 1961 roku, ze stu­denc­ką wyciecz­ką do Moskwy i Lenin­gra­du. Chcia­łem bar­dzo zoba­czyć ten kraj, spoj­rzeć mu w oczy. Nie zna­łem wte­dy topo­gra­fii Katy­nia, nie mogłem wie­dzieć, że głę­bo­ką nocą dwa razy prze­je­cha­łem…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Pierw­szy raz byłam w Char­ko­wie 10 sierp­nia 1991 roku. Ofi­cjal­na uro­czy­stość zakoń­cze­nia eks­hu­ma­cji i sym­bo­licz­ny pogrzeb pol­skich jeń­ców wojen­nych pomor­do­wa­nych w 1940 roku. Pamię­tam wyko­pa­ny dół, do któ­re­go wło­żo­no trzy trum­ny. Zebra­no w nich wszyst­kie kości. Nagle wybu­chła burza. Prze­szłość zazę­bi­ła się z teraź­niej­szo­ścią. Wszy­scy pła­ka­li.…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Maria Wysoczańska, Wojsko, nasze wojsko

Uro­dzi­łam się w Lidzie, w kosza­rach 77. pp Strzel­ców Kowień­skich i od wcze­sne­go dzie­ciń­stwa uczest­ni­czy­łam w życiu żoł­nie­rzy. Podzi­wia­łam masze­ru­ją­cych, ćwi­czą­cych musz­trę, strze­la­ją­cych do celu. Szcze­gól­nie lubi­łam defi­la­dy i powra­ca­ją­cy pułk z manew­rów. Wybie­ga­łam z inny­mi dzieć­mi dale­ko…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Barbara Szczepuła, Ojcowie i dzieci

27 czerw­ca w miej­sco­wo­ści Pia­ti­chat­ki koło Char­ko­wa na Ukra­inie odby­ła się uro­czy­stość wmu­ro­wa­nia kamie­nia węgiel­ne­go pod cmen­tarz, na któ­rym leżą pol­scy jeń­cy z obo­zu w Sta­ro­biel­sku. Kamień poświę­cił w 1994 roku Jan Paweł II. Tych czte­rech tysię­cy trzy­stu ofi­ce­rów darem­nie poszu­ki­wa­no w cza­sach, gdy na pod­sta­wie umo­wy Sikorski–Majski two­rzo­na…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Barbara Szczepuła, Doły śmierci

Jecha­li pocią­giem pra­wie czter­dzie­ści godzin, żeby wziąć udział w uro­czy­sto­ści wmu­ro­wa­nia kamie­nia węgiel­ne­go pod Pol­ski Cmen­tarz Woj­sko­wy. Cmen­tarz ma powstać w lesie nie­da­le­ko miej­sco­wo­ści Pia­ti­chat­ki w pobli­żu Char­ko­wa na Ukra­inie. Będzie czę­ścią więk­szej cało­ści pol­sko-ukra­iń­skiej nekro­po­lii ofiar komu­nizmu. Cór­ki i syno­wie pol­skich…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Barbara Nożyńska, Byłam w Charkowie

Daty 25–29 czerw­ca 1998 roku pozo­sta­ną w mej pamię­ci na zawsze. W tym cza­sie bowiem speł­ni­ło się moje wiel­kie marze­nie – od wie­lu lat pra­gnę­łam zna­leźć się przy gro­bie mego Ojca, jeń­ca Sta­ro­biel­ska. To, co prze­ży­łam, było nie­po­wta­rzal­ne. Byłam człon­kiem dele­ga­cji Rodzin Katyń­skich na uro­czy­sto­ści Patrio­tycz­no-Reli­gij­nej w Char­ko­wie w dniu 27…

- 1999 -

Zbigniew Siekański, Podobno nie było zachwytu po drugiej stronie… (1999)

Zbigniew Siekański, Podobno nie było zachwytu po drugiej stronie… (1999)

Stro­na rosyj­ska nie była zachwy­co­na pomy­słem, aby 17 wrze­śnia, w 60. rocz­ni­cę sowiec­kiej agre­sji na Pol­skę, pre­zy­dent Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej [Alek­san­der Kwa­śniew­ski] odwie­dził mogi­ły w Lesie Katyń­skim. W związ­ku z powyż­szym spra­wa nie była łatwa, ale zosta­ła pozy­tyw­nie zała­twio­na. Taki sens wyni­kał ze swo­bod­nych roz­mów pro­wa­dzo­nych…

Zbigniew Siekański, Podobno nie było zachwytu po drugiej stronie… (1999)

Andrzej Sariusz-Skąpski, Ewa Gruner-Żarnoch, Wyjazd do Katynia i Charkowa w 60. rocznicę najazdu sowieckiego na Polskę

O wyjeź­dzie do Katy­nia w tym dniu, dniu 60. rocz­ni­cy najaz­du sowiec­kie­go na Pol­skę, mówi­ło się od paru tygo­dni. Ini­cja­ty­wa wyszła od Mar­szał­ka Sej­mu, Pana Macie­ja Pła­żyń­skie­go, któ­ry usta­lił ten ter­min i w swo­im samo­lo­cie zapew­nił 55 miejsc dla przed­sta­wi­cie­li Rodzin Katyń­skich. Po kil­ku dniach oka­za­ło się, że ze wzglę­dów for­mal­nych – brak zgo­dy…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Włodzimierz Dusiewicz, Dwie tablice

Te dwie tabli­ce to cała histo­ria tra­ge­dii katyń­skiej, od jej ujaw­nie­nia przez Niem­ców w roku 1943, do chwi­li obec­nej – roz­po­czę­cia budo­wy cmen­ta­rza wojen­ne­go. Dłu­go cze­ka­łem z tym, nie­wąt­pli­wie sym­bo­licz­nym już dziś, zdję­ciem nie­miec­kim, aby je publicz­nie przed­sta­wić. Dłu­go cze­ka­li­śmy wszy­scy w Rodzi­nach Katyń­skich, aby dru­gą tabli­cę ujrzeć…

- 2000 -

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Zofia Płaska, Wspomnienia w sercu żłobią swe odczucia… Wspomina córka Jana Kazimierza Kowalskiego (1990–2000)

Tyl­ko one mi pozo­sta­ły w pamię­ci po chwi­lach spę­dzo­nych z moim kocha­ny Ojcem. Byłam małą dziew­czyn­ką, kie­dy żegna­li­śmy się, kie­dy po raz ostat­ni mnie przy­tu­lił. I te chwi­le towa­rzy­szy­ły mi, kie­dy cho­dzi­łam po „nie­ludz­kiej zie­mi”, pro­wa­dząc dia­log ze sobą i z Nim, przy­wo­łu­jąc minio­ny bez­pow­rot­nie czas. Wzię­łam udział w czte­rech piel­grzym­kach…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Henryk Hoffman, Wspomnienia po 60 latach. Pielgrzymka do Charkowa

Z ogrom­ną przy­jem­no­ścią korzy­stam z moż­li­wo­ści podzie­le­nia się wra­że­nia­mi i uczu­cia­mi, któ­re prze­żyłem w cza­sie nie­za­po­mnia­nej piel­grzymki do Char­ko­wa, na poświę­cenie cmen­ta­rza naszych najbliż­szych. Dłu­ga, z górą czte­ro­do­bo­wa po­dróż pocią­giem spe­cjal­nym sprzy­ja­ła głę­bo­kim reflek­sjom i poważ­nym roz­wa­ża­niom. W gro­nie prze­mi­łych towa­rzy­szy…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Liliana Ojrzanowska, Ostatnie spotkanie

Speł­ni­ło się moje marze­nie. 17 czerw­ca 2000 roku mogłam uczest­ni­czyć w uro­czy­sto­ści poświę­ce­nia cmen­ta­rza w Pia­ti­chat­kach. Klę­cząc przy naj­więk­szym gro­bie, myśla­łam o ostat­nim spo­tka­niu z moim uko­cha­nym Ojcem. Było to 15 paź­dzier­ni­ka 1939 roku w Rów­nem. Aresz­to­wa­nych ofi­ce­rów trzy­ma­no na Sucha­rów­ce – dziel­ni­cy koszar i maga­zy­nów woj­sko­wych,…

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Janina Grajka, Osobiste odczucia z poświęcenie Cmentarza Wojennego w Miednoje

W 1997 roku jecha­łam z wyciecz­ką do Ostasz­ko­wa, Twe­ru i Mied­noje. Nie ukry­wa­łam wów­czas mojej nie­chę­ci do tego prze­klę­te­go kra­ju. Zoba­czy­łam na wła­sne oczy miej­sca, gdzie naszych Ojców wię­zio­no, następ­nie gdzie w bar­ba­rzyń­ski spo­sób zamor­do­wa­no. Sta­nę­łam w lesie w Mied­no­je, gdzie pogrze­ba­no zwło­ki naszych Ojców; trud­no nam było wów­czas roz­stać…

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Bohdan Silicki, Moja druga pielgrzymka do Jego prochów na otwarcie Polskiego Cmentarza Wojennego w Miednoje. Refleksje

„Pol­ska o Was pamię­ta” Te trzy sło­wa wry­ły mi się w pamięć w cza­sie mojej pierw­szej piel­grzym­ki do Jego pro­chów w czerw­cu 1997 roku. Napi­sa­ne nie­wpraw­ną ręką, czar­ny­mi lite­ra­mi, na sza­rej bla­sze, sta­ły na kiju wbi­tym w jed­ną z wie­lu zbio­ro­wych mogił naszych ojców w Mied­noje. Były dla zbrod­nia­rzy jak memen­to, a sądzę, że dla nas wszyst­kich…

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Ryszard Kuraż, Tak blisko Ojca

Naresz­cie! Po 60 latach od hanieb­nej zbrod­ni doko­na­nej na moim. Ojcu, mogłem speł­nić swój synow­ski, smut­ny obo­wią­zek – pogrze­bać Go na Pol­skim Cmen­ta­rzu Wojen­nym w Mied­no­je. Było to moim gorą­cym pra­gnie­niem od chwi­li, kie­dy dowie­dzia­łem się, jak i gdzie zgi­nął Ojciec. Całym swo­im życiem, wraz…

- 2001 -

Jadwiga Siemaszkiewicz, Ogólnokrajowa pielgrzymka Rodzin Katyńskich do Kuropat, Katynia, Tweru, Miednoje, Ostaszkowa i Wilna (czerwiec 1997)

Sylwia Jażdżewska, Kuropaty

Będąc w Kuro­pa­tach, nie mogłam obo­jęt­nie przejść obok krzy­ży – któ­re dosię­gnię­te zębem cza­su chy­li­ły się już ku zie­mi – obok tych ludzi, któ­rzy wie­le lat temu ponie­śli tu śmierć z rąk swo­ich bliź­nich. Świa­do­mość, że w tym wła­śnie miej­scu w latach 1937–41 doko­na­no bru­tal­ne­go, zma­sowanego mor­der­stwa, naka­zu­je przy­sta­nąć i oddać hołd wszyst­kim…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Danuta Rumfeld, Wrota klasztoru w Kozielsku otwarły się przed nami

Rodzi­na Katyń­ska Byd­goszcz wraz z przed­sta­wi­cie­la­mi Rodzin Katyń­skich z Gdań­ska, Toru­nia, Pozna­nia i Wro­cła­wia zło­ży­ła hołd swo­im Ojcom na cmen­ta­rzu w Katy­niu. Wysłu­cha­li­śmy mszy świę­tej, zło­ży­li­śmy kwia­ty, zapło­nę­ły zni­cze. Wiel­kim prze­ży­ciem był powrót na cmen­tarz po zapad­nię­ciu zmro­ku – cmen­tarz oświe­tlo­ny reflek­torami i świa­teł­ka­mi palą­cych…

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Halina Drachal, Moje powroty do Miednoje

27 maja 2001 roku z Dwor­ca Cen­tral­ne­go w War­sza­wie wyru­sza czter­dzie­sto­oso­bo­wa piel­grzym­ka na cmen­tarz w Mied­no­je. Naszym prze­wod­ni­kiem jest pani Kata­rzy­na Lan­ge. Speł­ni­ło się moje pra­gnie­nie, bo zno­wu mogłam sta­nąć na miej­scu, gdzie wśród tysię­cy jeń­ców z Ostasz­ko­wa spo­czy­wa­ją pro­chy moje­go Ojca. Jeste­śmy pierw­szy­mi piel­grzy­ma­mi,…

- 2002 -

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Ryszard Kuraż, Miednoje 2002

W paź­dzier­ni­ko­wym nume­rze „Rodo­wo­du” [2002, nr 10], pió­rem pani Jani­ny Szes­ta­kow­skiej, pisa­li­śmy już o uro­czy­sto­ści, jaka odby­ła się w dru­gą rocz­ni­cę otwar­cia Cmen­ta­rza Wojen­ne­go w Mied­no­je. Mia­łem ogrom­ne szczę­ście, że mogłem po raz dru­gi zło­żyć kwia­ty i zapa­lić znicz pamię­ci na pły­cie inskryp­cyj­nej…

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Janina Szestakowska, Polska o Was pamięta

Dru­gie­go wrze­śnia 2002 roku, w dru­gą rocz­ni­cę otwar­cia i poświę­ce­nia Pol­skie­go Cmen­ta­rza Wojen­ne­go w Mied­no­je odby­ła się pod­nio­sła i wzru­sza­ją­ca uro­czy­stość. Odda­no hołd i pochy­lo­no gło­wy nad wspól­nym gro­bem ponad 6 tysię­cy poli­cjan­tów, żoł­nie­rzy Kor­pu­su Ochro­ny Pogra­ni­cza i Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej, funk­cjo­na­riu­szy Stra­ży Gra­nicz­nej i Służ­by…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Irena Teszner, Moje wspomnienia nocy spędzonej na cmentarzu katyńskim

Od paru mie­się­cy na zebra­niach Sto­wa­rzy­sze­nia Katyń w Szcze­ci­nie mówi­ło się tyl­ko o piel­grzym­ce na cmen­tarz katyń­ski. Zgła­sza­li się chęt­ni przed­sta­wi­cie­le woj­ska, władz miej­skich, mło­dzież – miał to być wyjazd inte­gra­cyj­ny. W mia­rę upły­wu cza­su nie­któ­rzy zre­zy­gno­wa­li z róż­nych waż­nych powo­dów. Zosta­ło nas 22 oso­by. Duszą wyjaz­du była nasza pani…

- 2010 -

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Maria Śliwińska, Charków (2008, 2010)

2008 W nie­dzie­lę 2 listo­pa­da 2008 ówcze­sny mar­sza­łek Sej­mu RP Bro­ni­sław Komo­row­ski odsło­nił w Char­ko­wie, na daw­nym gma­chu NKWD, tabli­cę upa­mięt­nia­ją­cą pomor­do­wa­nych tam pol­skich jeń­ców z obo­zu w Sta­ro­biel­sku. Kil­ka dni wcze­śniej zadzwo­ni­ła do mnie Bogna Szklar­czyk, pre­zes Sto­wa­rzy­sze­nia Rodzi­na Katyń­ska w Kato­wi­cach z roz­ka­zem: „Lecisz ty,…

Zbigniew Siekański, Podobno nie było zachwytu po drugiej stronie… (1999)

Ewa Bojanowska-Burak, Moje pielgrzymki do Katynia (1989–2010)

Katyń to sym­bol, dla­te­go cmen­tarz katyń­ski stał się miej­scem, dokąd po roku 1989 kie­ro­wa­li się wszy­scy, któ­rzy stra­ci­li swych bli­skich zamor­do­wa­nych na Wscho­dzie. Od 1974 roku w Lesie Katyń­skim był dostęp­ny ogro­dzo­ny tzw. memo­riał dla umoż­li­wie­nia oby­wa­te­lom PRL i innych kra­jów dostę­pu do „mogił ofiar faszy­zmu”, głów­nie – jak to okre­ślo­no –…

- 2011 -

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Katarzyna Promińska, Wyjazd do Charkowa (2011)

W 2011 roku mia­ła miej­sce dru­ga edy­cja kon­kur­su katyń­skie­go Sprzącz­ki i guzi­ki z orzeł­kiem ze rdzy, zor­ga­ni­zo­wa­ne­go przez Insty­tut Pamię­ci Naro­do­wej i Sto­wa­rzy­sze­nie Para­fia­da im. św. Józe­fa Kala­san­cju­sza. Zada­niem kon­kur­so­wym było stwo­rze­nie kar­ty albu­mu, poświę­co­nej kon­kret­nej oso­bie zamor­do­wa­nej 71 lat temu w Zbrod­ni Katyń­skiej. Do Insty­tu­tu…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Józef A. Łapczyński, Moja wizyta na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu (2011)

W roku 2011 z gru­pą człon­ków Sto­wa­rzy­sze­nia Katyń w Szcze­ci­nie wyje­cha­li­śmy pocią­giem spe­cjal­nym do Katy­nia. Celem naszym było zło­że­nie hoł­du pomor­do­wa­nym Ofia­rom Zbrod­ni Katyń­skiej. W cza­sie podró­ży w prze­dzia­łach i na kory­ta­rzach sły­chać było w więk­szych lub mniej­szych grup­kach gło­sy osób wspo­mi­na­ją­cych swo­ich bli­skich. Nawią­zy­wa­ły się bliż­sze…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Bernard Łasecki, Relacja z podróży do Katynia i Smoleńska (2011)

Pol­ski Cmen­tarz Wojen­ny w Katy­niu – widok ogólny10 kwiet­nia 2011 roku roz­po­czą­łem – jako dele­ga­cja i przed­sta­wi­ciel mło­de­go poko­le­nia Sto­wa­rzy­sze­nia Katyń w Szcze­ci­nie – podróż na Wschód z oka­zji obcho­dów 71. rocz­ni­cy Zbrod­ni Katyń­skiej i pierw­szej rocz­ni­cy wypad­ku pre­zy­denc­kie­go samo­lo­tu pod Smo­leń­skiem. Został dla nas przy­go­to­wa­ny spe­cjal­ny…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Adam Wolski, Katyń 2011

Zyg­munt Wol­ski z żoną Kazi­mie­rą (Dro­ho­bycz 1921)Wolscy. Szu­ka­jąc w źró­dłach języ­ko­wych ety­mo­lo­gii tego nazwi­ska, stwier­dzić nale­ży, że wszyst­kie źró­dła kie­ru­ją się w stro­nę pod­sta­wy sło­wo­twór­czej brzmią­cej tak samo: wola – z wymia­ną na „e” w rodzi­nie rów­no­le­głej z pra­sło­wem wiel­ki – wie­li­ki. W pierw­szym zna­cze­niu nasu­wa się zwią­zek z wyra­zem…

Urszula Lukas-Knap, Nadzieja w sercu (1989)

Jerzy Gawor, Katyń (kwiecień 2011)

Każ­dy ma swo­je wła­sne powo­dy, dla któ­rych wybie­ra się w podróż do Katy­nia. Zwłasz­cza obec­nie. Zna­la­złem się w gru­pie zapro­szo­nych przez Kan­ce­la­rię Pre­zy­den­ta RP osób, z gro­na Fede­ra­cji Rodzin Katyń­skich. Po zeszło­rocz­nej tra­ge­dii Las Katyń­ski przy­cią­ga ze zdwo­jo­ną siłą. Zde­cy­do­wa­łem się po raz pierw­szy odwie­dzić grób moje­go dziad­ka, porucz­ni­ka…

- 2012 -

Grzegorz Rodzinka, Wspomnienie z wyjazdu na otwarcie i poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Bykowni (21 września 2012)

Grzegorz Rodzinka, Wspomnienie z wyjazdu na otwarcie i poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Bykowni (21 września 2012)

21 wrze­śnia 2012 roku razem z tatą Zdzi­sła­wem, mamą Marią i synem Paw­łem poje­cha­li­śmy spe­cjal­nym pocią­giem pod­sta­wio­nym z War­sza­wy do Kijo­wa. Podróż trwa­ła 28 godzin. Pociąg miał prze­szło 20 wago­nów, w jed­nym z nich jecha­ło woj­sko. Oso­by jecha­ły z całej Pol­ski, z tego więk­szość nale­ża­ła do Rodzin Katyń­skich, w cza­sie podró­ży w jed­nym wago­nie była…

Grzegorz Rodzinka, Wspomnienie z wyjazdu na otwarcie i poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Bykowni (21 września 2012)

Urszula Gawor, Opolski Krzyż Katyński na Cmentarzu w Bykowni

Opol­ski Krzyż Katyń­ski na Cmen­ta­rzu w Bykow­ni­Pod­czas piel­grzym­ki do Katy­nia, Twe­ru, Mied­no­je i Ostasz­ko­wa w czerw­cu 1992 roku Opol­ska Rodzi­na Katyń­ska przy­wio­zła ze sobą 8‑metrowy, modrze­wio­wy Krzyż Pamię­ci, wyko­na­ny w Opo­lu. Krzyż ten został posa­do­wio­ny w rosyj­skiej wsi Swie­tli­ca, tuż nad brze­giem jezio­ra Seli­ger, przy gro­bli wio­dą­cej do wyspy…

Janusz Tombak, Epitafium ostaszkowskie

Janina Rypeść, Ostaszków, Miednoje (2–3 września 2012)

Mied­no­je, Pol­ski Cmen­tarz Wojen­ny. Jani­na Rypeść przy tabli­cy epi­ta­fij­nej aspi­ran­ta Poli­cji Pań­stwo­wej Edwar­da Rypeścia.Wyruszyliśmy z lot­ni­ska woj­sko­we­go bar­dzo wcze­śnie, bo o szó­stej rano. Być może to kwe­stia przy­zwy­cza­je­nia, ale dla nas – w więk­szo­ści osób star­szych – pobud­ka o czwar­tej nad ranem to nie­mal śro­dek nocy. Lot trwał pół­to­rej…

Grzegorz Rodzinka, Wspomnienie z wyjazdu na otwarcie i poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Bykowni (21 września 2012)

Maria Kania, Okruchy

Tablicz­ka epi­ta­fij­na ojca Autor­ki, Sta­ni­sła­wa Czy­ża, na Pol­skim Cmen­ta­rzu Wojen­nym w Bykowni.Lipiec 2012 roku. Tele­fon – upo­rząd­ko­wa­ny cmen­tarz w Bykow­ni. Czy poja­dę? – tak, tam jest mój Ojciec. Muszę jechać. Nawet przez myśl mi nie prze­szło, czy sobie pora­dzę, jak, skąd wyjazd, pocią­giem? Pasz­port przedaw­nio­ny, to zała­twię. W biu­rze pasz­por­to­wym…

Grzegorz Rodzinka, Wspomnienie z wyjazdu na otwarcie i poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Bykowni (21 września 2012)

Elżbieta Smułkowa, Kijów – Bykownia, czwarty cmentarz katyński

21 wrze­śnia 2012 roku odby­ło się uro­czy­ste otwar­cie i poświę­ce­nie Pol­skie­go Cmen­ta­rza Wojen­ne­go w Bykow­ni pod Kijo­wem. Na uczcze­nie tego miej­sca cze­ka­li­śmy ponad 70 lat. Obie z Sio­strą, Marią Tara­siuk, uczest­ni­czy­ły­śmy w tej pod­nio­słej, per­fek­cyj­nie zor­ga­ni­zo­wa­nej uro­czy­sto­ści. Prze­ży­wa­łam ją w ogól­nym aspek­cie moral­nym i mię­dzy­na­ro­do­wym. Praw­dy…

Grzegorz Rodzinka, Wspomnienie z wyjazdu na otwarcie i poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Bykowni (21 września 2012)

Izabella Sariusz-Skąpska, Bykownia, 3435 tabliczek

W Dzień Zadusz­ny 2012 roku sosny w Bykow­ni pod Kijo­wem po raz pierw­szy pochy­lą się nad 3435 tablicz­ka­mi z nazwi­ska­mi Ofiar Zbrod­ni Katyń­skiej. 21 wrze­śnia poświę­co­no tu cmen­tarz. Uobec­ni byli Pre­zy­den­ci Rze­czy­po­spo­li­tej i Ukra­iny, były prze­mó­wie­nia, pod­nio­słe obrzę­dy i cicha modli­twa. Rodzi­ny pozo­sta­ją­ce w kra­ju i te, któ­rych przed­sta­wi­cie­le…

- 2018 -

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Inez Witkowska, Tych myśli nie można uciszyć!

Boha­te­ro­wie nasi wię­zie­ni w Sta­ro­biel­sku mogli­by żyć, ale honor i miłość do Ojczy­zny nie pozwo­lił im przy­stać na hanieb­ną współ­pra­cę z najeźdź­cą. Sza­cu­nek i pamięć o naszych ofi­ce­rach będę trwać przez poko­le­nia. W 78. rocz­ni­cę doko­na­nej zbrod­ni, dzię­ki zaan­ga­żo­wa­niu rzą­du pol­skie­go i wie­lu innych osób, człon­ko­wie Rodzin Katyń­skich mogli…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Joanna Sibińska, Słowa „Rodzina Katyńska” mają już głębszy wymiar

Józef Pecka z żoną Ste­fa­nią, dziad­ko­wie Autor­ki­Na­le­żę do Rodzi­ny Katyń­skiej w Łodzi. Jestem wnucz­ką Józe­fa Ada­ma Pecki – puł­kow­ni­ka, awan­so­wa­ne­go pośmiert­nie do stop­nia gene­ra­ła bry­ga­dy. Jakaż wiel­ka była moja radość, gdy pew­ne­go dnia pre­zes Janusz Lan­ge zapro­po­no­wał mi wyjazd na cmen­tarz do Char­ko­wa. Bogu dzię­ki, że o mnie pomy­ślał. Zapo­wiedź…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Marzena Promińska, Aleksandra Promińska, Przerwane życiorysy

Dnia 9 czerw­ca 2018 roku uczest­ni­czy­łam wraz z moją cór­ką Alek­san­drą w wyjeź­dzie przed­sta­wi­cie­li Rodzin Katyń­skich do Char­ko­wa na Cmen­tarz Ofiar Tota­li­ta­ry­zmu. Jestem wnucz­ką Józe­fa Komin­ka, przed­wo­jen­ne­go ofi­ce­ra rezer­wy Woj­ska Pol­skie­go, nauczy­cie­la, któ­ry był więź­niem obo­zu w Sta­ro­biel­sku i zgi­nął w Char­ko­wie wio­sną 1940. Wcze­śniej nie mia­łam…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Tadeusz Nowakowski, „W tym czasie okaż się silną, bo jesteś matką i Polką…”

Frag­ment list Edmun­da Nowa­kow­skie­go do żony­Przed­sta­wiam moje reflek­sje, odczu­cia z poby­tu w dniu 9 czerw­ca 2018 roku na cmen­ta­rzu wojen­nym w Char­ko­wie. Nazy­wam się Tade­usz Nowa­kow­ski, uro­dzo­ny 28 paź­dzier­ni­ka 1938 roku jako syn Edmun­da Jana Nowa­kow­skie­go, porucz­ni­ka rezer­wy, któ­ry w 1939 roku dostał się na fron­cie wschod­nim do nie­wo­li sowiec­kiej…

Jadwiga Siemaszkiewicz, Ogólnokrajowa pielgrzymka Rodzin Katyńskich do Kuropat, Katynia, Tweru, Miednoje, Ostaszkowa i Wilna (czerwiec 1997)

Kazimiera Grażyna Lange, Pielgrzymki do miejsc Zbrodni Katyńskiej

Podró­żo­wa­nie jest jed­ną z naj­star­szych i naj­sil­niej­szych pasji ludz­kich. Podróż spra­wia, że nasze zain­te­re­so­wa­nia się roz­wi­ja­ją i zmie­nia­ją, poja­wia­ją się nowe, bogat­sze. Podróż czy­ni czło­wie­ka mądrzej­szym, utar­ło się nawet powie­dze­nie „podró­że kształ­cą”. Naukow­cy postrze­ga­ją podróż jako sytu­ację edu­ka­cyj­ną, kształ­cą­cą wie­dzę, wpły­wa­ją­cą…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Izabela Golisowicz-Mockało, Nasza obecność jest bardzo ważna

Mój pierw­szy pobyt w Char­ko­wie w 2010 roku pełen był emo­cji i łez. Wcho­dząc do char­kow­skie­go lasu, przy­po­mnia­łam sobie wspo­mnie­nia mojej uko­cha­nej pra­bab­ci, któ­ra zawsze z wiel­kim wzru­sze­niem opo­wia­da­ła o ostat­nim spo­tka­niu ze swo­im mężem, a moim pra­dziad­kiem kapi­ta­nem Roma­nem Szcze­pań­skim. Po ośmiu latach oka­za­ło się, że orga­ni­zo­wa­ny jest wyjazd…

Zofia Stefaniak, Ułamki wspomnień

Kazimiera Frydel, Pomordowani w Charkowie – Cześć ich pamięci!

Jedy­ne oca­la­łe zdję­cie rodzin­ne. Pierw­szy od lewej stroi Jan Gumuł­ka­Mi­ni­ster­stwo Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go, w sobo­tę 9 czerw­ca 2018 roku, zor­ga­ni­zo­wa­ło piel­grzym­kę Rodzin Katyń­skich na Cmen­ta­rzu Ofiar Tota­li­ta­ry­zmu w Char­ko­wie-Pia­ti­chat­kach. Piel­grzym­ka wpi­su­je się w cykl uro­czy­sto­ści na Pol­skich Cmen­ta­rzach Wojen­nych, wybu­do­wa­nych…

- 2025 -

Grzegorz Rodzinka, Wspomnienie z wyjazdu na otwarcie i poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Bykowni (21 września 2012)

Hanka Sowińska, Polski Cmentarz Wojenny w Bykowni: symboliczna i szczególna „rzeka pamięci” (2012–2025)

Po tej wizy­cie media infor­mo­wa­ły, że Pol­ski Cmen­tarz Wojen­ny w Bykow­ni pod Kijo­wem jest jedy­nym, na któ­ry swo­bod­nie mogą przy­by­wać rodzi­ny sowiec­kich ofiar. W 85. rocz­ni­cę Zbrod­ni Katyń­skiej, w wigi­lię Dnia Pamię­ci Ofiar Zbrod­ni Katyń­skiej (usta­no­wio­ny został przez Sejm RP w 2007 roku na dzień 13 kwiet­nia) pol­ska spo­łecz­ność, dyplo­ma­ci…